Samorządowcy z Opolszczyzny przyjęli z pozytywną opinią Wojewódzki Plan Transformacji – dokument, który wyznacza kierunki rozwoju ochrony zdrowia do 2026 roku. W obliczu starzejącego się społeczeństwa, rosnącej liczby chorób cywilizacyjnych i niedoborów kadrowych ma on być realnym narzędziem zmian, a nie tylko kolejną strategią na półkę.
Podczas Konwentu Powiatów Województwa Opolskiego jednym z pierwszych i najważniejszych punktów obrad była ostateczna decyzja w sprawie przyjęcia i wyrażenia pozytywnej opinii dla Wojewódzkiego Planu Transformacji. Dokument, przygotowany dla Województwa Opolskiego, określa kierunki rozwoju systemu ochrony
zdrowia na lata 2022–2026 i stanowi podstawę planowania inwestycji oraz ubiegania się o środki zewnętrzne.
Jak podkreśla Sabina Gorzkulla, wicestarosta krapkowicka, przyjęcie planu to nie formalność, lecz decyzja o dużym ciężarze gatunkowym. – Cieszę się tym bardziej, że dzięki zaufaniu kolegów i koleżanek starostów miałam okazję aktywnie uczestniczyć w pracach nad tym dokumentem i współtworzyć rozwiązania, które będą realnie wpływać na bezpieczeństwo zdrowotne mieszkańców województwa – zaznacza.
Plan, który ma uporządkować system
Wojewódzki Plan Transformacji opiera się na Mapach Potrzeb Zdrowotnych i dostosowuje plany inwestycyjne podmiotów leczniczych do rzeczywistych potrzeb mieszkańców. Chodzi zarówno o infrastrukturę – szpitale, poradnie, sprzęt – jak i o kadry medyczne oraz szeroko rozumianą profilaktykę.
To szczególnie istotne w regionie, który zmaga się z wyraźnym spadkiem liczby mieszkańców. Według danych GUS na koniec 2023 roku w województwie opolskim mieszkało 936,7 tys. osób – o 0,6 proc. mniej niż rok wcześniej i aż o 7,9 proc. mniej niż w 2010 roku. Prognozy są jeszcze bardziej niepokojące: do 2060 roku liczba ludności może spaść do niespełna 692 tys., co oznacza redukcję o ponad jedną czwartą.
Zmienia się nie tylko liczba mieszkańców, ale i struktura wieku. Już dziś region należy do najszybciej starzejących się w Polsce, a prognozy wskazują, że w 2060 roku 35 proc. mieszkańców Opolszczyzny będzie miało 65 lat i więcej. W 2022 roku było to 20 proc. Ta zmiana demograficzna automatycznie przekłada się na rosnące zapotrzebowanie na świadczenia z zakresu geriatrii, kardiologii, onkologii, rehabilitacji czy opieki długoterminowej.
Choroby cywilizacyjne pod lupą
Dane epidemiologiczne pokazują jasno, gdzie system ochrony zdrowia musi się wzmocnić. Choroby układu krążenia odpowiadają za ponad 35 proc. wszystkich zgonów w regionie. Nowotwory – za ponad 24 proc. Wśród schorzeń onkologicznych dominują nowotwory płuc, a w kardiologii – choroba niedokrwienna serca.
Coraz większym wyzwaniem są również choroby przewlekłe związane ze stylem życia: cukrzyca typu 2, nadciśnienie, przewlekła obturacyjna choroba płuc. W populacji seniorów cukrzyca dotyczy nawet 25-30 proc. osób. Do tego dochodzą zaburzenia psychiczne – zarówno u osób starszych, jak i wśród dzieci i młodzieży. Według danych za 2023 rok w podstawowej opiece zdrowotnej najczęściej rozpoznawano zaburzenia nerwicowe związane ze stresem oraz zaburzenia psychiczne organiczne.
Plan zakłada więc nie tylko leczenie, ale przede wszystkim profilaktykę. Promocja zdrowego stylu życia, walka z uzależnieniami, wczesna diagnostyka chorób nowotworowych i sercowo-naczyniowych, rozwój opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży – to obszary, które mają zostać wzmocnione.
Od POZ po ratownictwo
Dokument wskazuje kluczowe kierunki działań w całym łańcuchu opieki zdrowotnej. Wzmocniona ma zostać rola podstawowej opieki zdrowotnej – z większym dostępem do diagnostyki i badań oraz poprawą jakości świadczeń. Rozwój ma objąć ambulatoryjną opiekę specjalistyczną, leczenie szpitalne, rehabilitację, opiekę długoterminową i paliatywną.
Istotne miejsce zajmuje także Państwowe Ratownictwo Medyczne – w tym poprawa funkcjonowania szpitalnych oddziałów ratunkowych oraz rozwój nowych form wsparcia, jak motoambulanse. Równolegle plan przewiduje działania na rzecz zwiększenia liczby specjalistów poprzez rozwój miejsc szkoleniowych, poprawę warunków pracy i wsparcie rozwoju zawodowego.
Nie bez znaczenia jest też kwestia sprzętu medycznego – wymiany, doposażenia i lepszego wykorzystania istniejącej bazy.
Podstawa do pieniędzy z zewnątrz
Wojewódzki Plan Transformacji ma jeszcze jeden, bardzo praktyczny wymiar. To dokument wymagany przy ubieganiu się o środki zewnętrzne, m.in. z Krajowego Planu Odbudowy czy funduszy europejskich w ramach programów regionalnych. Bez zgodności planowanych inwestycji z przyjętym planem transformacji skuteczne pozyskiwanie pieniędzy byłoby znacząco utrudnione.
Podstawą prawną opracowania planu jest art. 95c ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z nim wojewoda ustala dla obszaru województwa plan transformacji, uwzględniający krajowy plan oraz mapy potrzeb zdrowotnych.
Dla samorządów powiatowych to dokument strategiczny, który wyznacza ramy inwestycyjne na najbliższe lata. Dla mieszkańców – potencjalnie realna poprawa dostępności i jakości świadczeń.
Decyzja Konwentu nie kończy procesu zmian, ale daje jasny sygnał: Opolszczyzna chce porządkować system ochrony zdrowia w oparciu o dane, prognozy i wspólną odpowiedzialność. W regionie, który szybko się starzeje i kurczy demograficznie, planowanie nie jest luksusem – jest koniecznością.
Fot. Starostwo Krapkowickie
