Nie emerytura, lecz aktywność. Nie wycofanie się z życia społecznego, ale nowe pasje, znajomości i projekty. W Filharmonii Opolskiej zainaugurowano kolejną edycję programu „Opolskie Uniwersytety Trzeciego Wieku”, który od czterech lat wspiera seniorów z całego regionu. W województwie działa już 24 Uniwersytety Trzeciego Wieku, a zainteresowanie tą formą aktywności stale rośnie. Za liczbami kryją się jednak przede wszystkim ludzie, którzy udowadniają, że ciekawość świata nie ma daty ważności.
Gdy mówi się o starzeniu społeczeństwa, najczęściej przywołuje się statystyki, prognozy demograficzne i wyzwania dla systemu ochrony zdrowia czy pomocy społecznej. Tymczasem w sali Filharmonii Opolskiej można było zobaczyć zupełnie inny obraz senioralnej rzeczywistości. Obraz ludzi aktywnych, pełnych energii, gotowych do działania i realizowania kolejnych pomysłów. To właśnie oni są bohaterami programu „Opolskie Uniwersytety Trzeciego Wieku”, którego kolejna edycja właśnie się rozpoczęła.
Inicjatywa finansowana z budżetu Samorządu Województwa Opolskiego i koordynowana przez Opolskie Centrum Demokracji Lokalnej Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej od lat pokazuje, że aktywizacja osób starszych nie musi być pustym hasłem. To konkretne działania, projekty i przedsięwzięcia realizowane przez samych seniorów, odpowiadające na ich potrzeby oraz zainteresowania.
Tegoroczna inauguracja była nie tylko formalnym rozpoczęciem nowej edycji programu. Stała się także okazją do podsumowania tego, jak bardzo rozwinął się ruch Uniwersytetów Trzeciego Wieku na Opolszczyźnie. Jeszcze kilka lat temu było ich zdecydowanie mniej. Dziś aktywnie działa już 24 takich placówek, a niedawno do tego grona dołączył Uniwersytet Trzeciego Wieku w Otmuchowie. To wyraźny sygnał, że mieszkańcy regionu coraz częściej poszukują możliwości aktywnego spędzania czasu po zakończeniu pracy zawodowej.
Marszałek województwa opolskiego Szymon Ogłaza podkreślał, że aktywizacja seniorów jest inwestycją, która przynosi korzyści całemu społeczeństwu.
– Wyciągamy seniorów z domu i aktywizujemy ich, co ma wiele korzyści – mówił marszałek. Zwracał uwagę, że aktywni seniorzy dłużej zachowują samodzielność, pozostają w swoich środowiskach i mogą prowadzić niezależne życie. Jak podkreślał, celem działań samorządu jest tworzenie takich warunków, aby osoby starsze jak najdłużej mogły funkcjonować samodzielnie i korzystać z bogatej oferty społecznej, edukacyjnej oraz kulturalnej.
Podobny wymiar programu akcentowała wicemarszałek Zuzanna Donath-Kasiura.
– Osoby aktywne to osoby, które troszczą się o siebie nawzajem, które mają w sobie ciekawość świata. To również element profilaktyki zdrowotnej – podkreślała. Zwracała uwagę, że działalność w Uniwersytetach Trzeciego Wieku pomaga budować relacje społeczne, przeciwdziała samotności oraz wspiera zdrowie psychiczne mieszkańców regionu.
I rzeczywiście, wystarczy spojrzeć na przedsięwzięcia realizowane w ubiegłych latach, aby przekonać się, że oferta UTW jest niezwykle szeroka. Organizowano szkolenia wspierające sprawność intelektualną osób po 65. roku życia, zajęcia poprawiające kondycję fizyczną, warsztaty ceramiczne, projekty edukacyjne związane z obsługą komputera i nowych technologii, kursy językowe czy działania integracyjne.
Niektóre uniwersytety stawiają przede wszystkim na wykłady i spotkania z ekspertami, inne rozwijają działalność sportową, artystyczną lub turystyczną. W jednej z placówek seniorzy regularnie uczestniczą w zajęciach tanecznych, jodze, ćwiczeniach ruchowych i nauce języków obcych. W innej organizowane są wyjazdy krajoznawcze po Opolszczyźnie, podczas których uczestnicy poznają historię regionu, odwiedzają zamki, pałace i zabytkowe miejscowości. Są też uniwersytety rozwijające współpracę międzynarodową i utrzymujące kontakty z organizacjami senioralnymi po czeskiej stronie granicy.
Podczas inauguracji przedstawiciele poszczególnych uniwersytetów zgodnie podkreślali, że najważniejsza jest możliwość spotkania drugiego człowieka. Oczywiście liczą się wykłady, wyjazdy, zajęcia sportowe czy warsztaty. Jednak równie istotne jest przeciwdziałanie izolacji społecznej, która dla wielu osób starszych bywa jednym z największych wyzwań.
Nie brakowało również rozmów o planach na najbliższe miesiące. Seniorzy zamierzają realizować projekty związane z profilaktyką zdrowotną, organizować wyjazdy edukacyjne, spotkania integracyjne, zajęcia ruchowe i wydarzenia kulturalne. Każdy z Uniwersytetów Trzeciego Wieku przygotowuje własne propozycje, odpowiadające oczekiwaniom lokalnych społeczności.
Jak podkreślała Magdalena Popławska, dyrektor ośrodka Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej w Opolu, właśnie ta różnorodność stanowi największą siłę programu.
– Każdy z uniwersytetów co roku ma dla siebie swoje własne propozycje i sami Państwo ustalają to, na czym chcą się skupić – mówiła podczas spotkania.
Program przewiduje możliwość ubiegania się o mikrogranty na realizację lokalnych inicjatyw. Dzięki temu seniorzy nie są jedynie uczestnikami gotowych przedsięwzięć, ale sami stają się ich autorami i organizatorami. Mogą proponować działania odpowiadające potrzebom swoich środowisk, a następnie otrzymywać wsparcie finansowe i organizacyjne potrzebne do ich realizacji.
Tegoroczna inauguracja pokazała również coś jeszcze. Uniwersytety Trzeciego Wieku dawno przestały być miejscami kojarzonymi wyłącznie z wykładami. Stały się ważnymi centrami życia społecznego. Łączą edukację z kulturą, rekreacją, wolontariatem i integracją międzypokoleniową. Dla wielu uczestników są przestrzenią, w której odkrywają nowe zainteresowania, zawierają przyjaźnie i odnajdują energię do działania.
Rosnąca liczba uniwersytetów oraz uczestników programu pokazuje, że potrzeba takiej aktywności jest w województwie opolskim bardzo duża. A skoro do istniejących placówek dołączają kolejne, można przypuszczać, że w następnych latach ruch senioralny będzie się nadal rozwijał.
W świecie, który często patrzy na wiek emerytalny przez pryzmat ograniczeń, opolscy seniorzy proponują zupełnie inną narrację. Nie pytają, czego już nie mogą zrobić. Znacznie częściej zastanawiają się, czego jeszcze nie zdążyli spróbować. I właśnie dlatego Uniwersytety Trzeciego Wieku pozostają jednym z najciekawszych społecznych projektów realizowanych dziś w regionie.
Fot. Melonik, UMWO
