Przedstawiciele dziewięciu europejskich krajów spotkali się w Opolu, by wspólnie pracować nad rozwiązaniami wspierającymi gospodarkę o obiegu zamkniętym na terenach wiejskich. W ramach projektu iCEAR partnerzy wymieniają doświadczenia, analizują dobre praktyki i szukają sposobów na bardziej efektywne wykorzystanie zasobów naturalnych, ograniczenie odpadów oraz rozwój lokalnych gospodarek.
Opole na trzy dni stało się europejską stolicą dyskusji o gospodarce o obiegu zamkniętym. Do stolicy województwa opolskiego przyjechali przedstawiciele samorządów, instytucji rozwoju regionalnego i organizacji badawczych z Polski, Niemiec, Francji, Irlandii, Portugalii, Grecji, Finlandii, Słowenii oraz Albanii. Wszystko w ramach projektu iCEAR (Integrated Circular Economy Action Plans for Rural Areas), realizowanego z programu Interreg Europe.
Celem przedsięwzięcia jest wypracowanie skutecznych rozwiązań wspierających rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym na obszarach wiejskich. Chodzi nie tylko o ograniczanie ilości odpadów, ale również o lepsze wykorzystanie lokalnych zasobów, rozwój biogospodarki, odnawialnych źródeł energii i tworzenie nowych modeli biznesowych sprzyjających zrównoważonemu rozwojowi.
Jak podkreślają uczestnicy spotkania, europejskie regiony dysponują ogromnym potencjałem w zakresie gospodarki cyrkularnej, jednak działania prowadzone są często w sposób rozproszony i niewystarczająco skoordynowany.
– Liderem projektu jest Instytut Rozwoju Obszarów Wiejskich Uniwersytetu Goethego we Frankfurcie nad Menem. Znaczenie projektu wykracza poza samą wymianę doświadczeń. iCEAR ma pomóc samorządom i instytucjom rozwoju regionalnego w tworzeniu skuteczniejszych narzędzi związanych z ograniczaniem ilości odpadów i ich ponownym wykorzystaniem, zwiększeniem efektywności wykorzystania zasobów naturalnych, tworzeniem nowych miejsc pracy na obszarach wiejskich, wzrostem konkurencyjności lokalnych przedsiębiorstw, poprawą jakości życia mieszkańców oraz stanu środowiska naturalnego – mówi Michał Wojczyszyn, dyrektor Opolskiego Centrum Rozwoju Gospodarki.
W projekcie uczestniczą między innymi Instytut Badań nad Rozwojem Obszarów Wiejskich (IfLS) z Niemiec, region Centre-Val de Loire z Francji, Ballyhoura Development z Irlandii, region Macedonii Centralnej z Grecji, portugalska Wspólnota Międzygminna Baixo Alentejo, Lokalna Grupa Działania Goričko ze Słowenii, region Jakobstad z Finlandii oraz organizacje rozwoju regionalnego z Albanii.
Jednym z najważniejszych rezultatów projektu ma być udoskonalenie ośmiu instrumentów polityki regionalnej i lokalnej funkcjonujących w regionach partnerskich. Oznacza to konkretne zmiany w strategiach rozwoju, programach klimatycznych oraz mechanizmach finansowania inwestycji związanych z gospodarką o obiegu zamkniętym.
O dużym zainteresowaniu tematyką gospodarki cyrkularnej mówiła podczas spotkania przedstawicielka Francji Lola Boulanger.
– W ubiegłym roku uruchomiliśmy nabór projektów dotyczących gospodarki o obiegu zamkniętym i innowacji. Otrzymaliśmy aż 52 zgłoszenia, co znacząco przekroczyło nasze oczekiwania. To pokazuje potencjał regionów i ich zaangażowanie w rozwój rozwiązań związanych z gospodarką o obiegu zamkniętym – podkreślała.
Francuskie doświadczenia obejmują nie tylko finansowanie projektów, ale także szkolenia, doradztwo oraz działania networkingowe pomagające przedsiębiorstwom wdrażać zasady gospodarki cyrkularnej.
Ważnym elementem projektu jest identyfikacja i analiza dobrych praktyk. Partnerzy mają przeanalizować łącznie 24 przykłady skutecznych rozwiązań wdrożonych w różnych regionach Europy. Najciekawsze z nich mają później stać się inspiracją dla kolejnych samorządów i instytucji.
Nieprzypadkowo gospodarzem spotkania jest właśnie województwo opolskie. Region od kilku lat aktywnie uczestniczy w europejskich inicjatywach związanych z gospodarką obiegu zamkniętego, współpracując m.in. z Komisją Europejską przy realizacji projektów transformacyjnych.
– Zakres planowanych działań jest szeroki i obejmuje wiele komplementarnych inicjatyw. Naszym nadrzędnym celem jest zwiększenie efektywności wykorzystania zasobów oraz wspieranie wdrażania polityk zgodnych z priorytetami Unii Europejskiej w obszarze gospodarki o obiegu zamkniętym – zaznacza Marcin Staniszewski, przedstawiciel województwa opolskiego.
Podczas pobytu w regionie zagraniczni goście odwiedzą przedsiębiorstwa i instytucje wdrażające rozwiązania zgodne z zasadami gospodarki cyrkularnej. W programie znalazły się wizyty studyjne w zakładach Górażdże Cement Heidelberg Materials Polska, Metsa Tissue w Krapkowicach oraz w Sieci Badawczej Łukasiewicz – Instytucie Ceramiki i Materiałów Budowlanych – Ciężkiej Syntezy Organicznej „Blachownia” w Kędzierzynie-Koźlu.
Zdaniem niemieckiego eksperta Christopha Mathiasa skuteczna transformacja wymaga przede wszystkim jasno określonych celów.
– Przykładowo plan może zakładać redukcję emisji CO₂ o 95 procent w perspektywie 25 lat. Taki cel pozwala nie tylko wyznaczyć kierunek działań, ale również monitorować postępy i rozliczać odpowiedzialne podmioty z osiąganych rezultatów. Równie ważne jest formalne przyjęcie strategii przez odpowiednie organy decyzyjne, ponieważ wzmacnia to jej wiarygodność i ułatwia wdrażanie -podkreśla.
Jak dodaje, dużą wartością projektu jest różnorodność partnerów.
– Funkcjonujemy na różnych poziomach administracyjnych – od lokalnego po krajowy. To wyzwanie, ale jednocześnie ogromna wartość dodana. Dzięki temu możemy wymieniać doświadczenia między regionami o różnych kompetencjach, skalach działania i modelach zarządzania. Pozwala to tworzyć rozwiązania możliwe do zastosowania w wielu różnych warunkach – wyjaśnia Christoph Mathias.
Organizatorzy podkreślają, że gospodarka o obiegu zamkniętym nie może być realizowana przez pojedyncze instytucje. Wymaga współpracy nauki, biznesu, administracji publicznej i społeczności lokalnych. Taki właśnie model promuje projekt iCEAR, którego efektem mają być konkretne rekomendacje dla polityk regionalnych oraz nowe narzędzia wspierające zrównoważony rozwój europejskich obszarów wiejskich.
Fot. OCRG
