556 190 złotych planuje przeznaczyć Powiat Opolski w 2027 roku na realizację zadań publicznych we współpracy z organizacjami pozarządowymi. Sport, kultura, zdrowie, pomoc rodzinom i seniorom, wsparcie osób z niepełnosprawnościami, ekologia oraz bezpłatna pomoc prawna – to najważniejsze obszary przyjętego programu. Dokument określa nie tylko cele, ale również zasady finansowania i możliwości wspólnego działania samorządu ze stowarzyszeniami i fundacjami.
Rada Powiatu Opolskiego przyjęła program współpracy na 2027 rok podczas sesji listopadowej. Dokument będzie podstawą współdziałania samorządu z organizacjami pozarządowymi przez cały przyszły rok. Za urzędową nazwą „Roczny program współpracy Powiatu Opolskiego z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2027” kryją się bardzo konkretne sprawy. Od zajęć sportowych dla dzieci, przez pomoc osobom samotnym i starszym, po ochronę zabytków i ratowanie dzikich zwierząt.
Chodzi przede wszystkim o wykorzystanie wiedzy, doświadczenia i zaangażowania ludzi działających lokalnie. Samorząd nie musi przecież wszystkiego organizować sam. W wielu dziedzinach stowarzyszenia, fundacje i inne organizacje społeczne potrafią skutecznie docierać do mieszkańców i odpowiadać na ich potrzeby.
– Stowarzyszenia i fundacje – sprawdźcie, co możemy zrobić razem w 2027 roku. Sport dla dzieci, wsparcie rodzin i seniorów, kultura blisko domu, ochrona przyrody. W takich sprawach Powiat Opolski i organizacje pozarządowe mogą łączyć siły – zachęca Henryk Lakwa, starosta opolski.
Osiem obszarów współpracy
Przyjęty program wskazuje osiem priorytetowych dziedzin, w których powiat zamierza współpracować z organizacjami społecznymi. Zakres jest szeroki – obejmuje zarówno przedsięwzięcia integrujące mieszkańców, jak i specjalistyczną pomoc osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej.
Najważniejsze zadania na 2027 rok
1. Zdrowie i profilaktyka –Edukacja zdrowotna, profilaktyka chorób, promocja zdrowia psychicznego, przeciwdziałanie uzależnieniom i przemocy, a także nauka udzielania pierwszej pomocy przez uczniów.
2. Pomoc osobom z niepełnosprawnościami – Rehabilitacja, aktywizacja zawodowa, integracja społeczna, zajęcia dla osób z autyzmem i niepełnosprawnością intelektualną, pomoc psychologiczna i terapeutyczna dla dzieci oraz młodzieży, a także opieka nad osobami starszymi i przewlekle chorymi.
3. Pomoc społeczna i wsparcie rodzin – Pomoc kobietom w ciąży i matkom z małymi dziećmi, przeciwdziałanie samotności i wykluczeniu seniorów, wspieranie wychowanków domów dziecka, aktywizacja zawodowa oraz działania charytatywne.
4. Kultura i dziedzictwo – Organizacja wydarzeń kulturalnych, koncertów, festiwali i przeglądów, promocja lokalnych twórców, edukacja kulturalna, wspieranie kultury mniejszości narodowych i etnicznych oraz ochrona zabytków.
5. Sport i rekreacja – Zawody sportowe dla dzieci, młodzieży i dorosłych, wspieranie sportowców reprezentujących powiat, udział w imprezach krajowych i międzynarodowych oraz promocja aktywnego wypoczynku.
6. Ekologia i ochrona zwierząt – Akcje na rzecz ochrony środowiska, racjonalnego gospodarowania zasobami przyrodniczymi oraz opieka, leczenie i rehabilitacja dzikich zwierząt.
7. Nieodpłatna pomoc prawna – Udzielanie bezpłatnej pomocy prawnej mieszkańcom oraz zwiększanie ich świadomości prawnej.
8. Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie – Pomoc mieszkańcom w rozwiązywaniu problemów życiowych wymagających poradnictwa obywatelskiego.
556 tysięcy złotych. Ale to jeszcze nie ostateczna kwota
Na realizację programu zaplanowano dokładnie 556 190 złotych. Nie oznacza to jednak, że pieniądze zostały już podzielone pomiędzy poszczególne organizacje. Ostateczna wysokość środków zostanie określona w uchwale budżetowej powiatu. Sam program nie wskazuje również, ile pieniędzy przypadnie na sport, kulturę, zdrowie czy pomoc społeczną. O podziale środków zdecydują kolejne procedury, przede wszystkim otwarte konkursy ofert. Organizacje będą mogły przedstawiać własne propozycje realizacji zadań publicznych.
Przewidziano dwa podstawowe sposoby finansowania. Pierwszy to powierzenie organizacji wykonania zadania wraz z dotacją na jego realizację. Drugi to wsparcie przedsięwzięcia poprzez dofinansowanie części kosztów. Program dopuszcza również tak zwane małe zlecenia, czyli finansowanie określonych zadań w trybie pozakonkursowym, zgodnie z ustawowymi zasadami.
Nie tylko dotacje. Powiat może zostać partnerem
Jednym z ważniejszych założeń programu jest to, że współpraca nie musi ograniczać się do przekazywania pieniędzy. Powiat przewiduje wspólne organizowanie wydarzeń, konferencji, szkoleń i przedsięwzięć promocyjnych. Może także udzielać rekomendacji organizacjom ubiegającym się o zewnętrzne dofinansowanie, promować ich projekty i obejmować je patronatem. Istotna jest również możliwość zawierania umów partnerskich, także przy realizacji przedsięwzięć finansowanych ze środków europejskich. Program przewiduje ponadto, w granicach dostępnych środków, możliwość zabezpieczenia wkładu finansowego dla organizacji uczestniczących w konkursach zewnętrznych, jeżeli zawarta zostanie umowa partnerska i projekt otrzyma dotację.
To szczególnie ważne dla mniejszych stowarzyszeń, które mają pomysły i społeczników gotowych do pracy, ale nie zawsze dysponują wystarczającym zapleczem finansowym lub organizacyjnym.
Organizacje mają mieć wpływ na decyzje
W programie znalazły się również zapisy dotyczące konsultowania projektów uchwał i innych aktów prawnych odnoszących się do działalności organizacji. Przewidziano tworzenie wspólnych zespołów doradczych i inicjatywnych z udziałem przedstawicieli samorządu oraz organizacji społecznych. Współpraca ma opierać się na partnerstwie, wzajemnej niezależności, jawności, uczciwej konkurencji i efektywnym wykorzystaniu publicznych pieniędzy.
Warto przy tym zauważyć, że projekt programu był konsultowany od 26 września do 16 października 2026 roku. W wyznaczonym terminie nie zgłoszono żadnych uwag.
To informacja, nad którą warto się zastanowić. Organizacje otrzymały możliwość wypowiedzenia się o zasadach przyszłorocznej współpracy, ale żadna z niej nie skorzystała. Tym bardziej istotne będzie ich zaangażowanie podczas realizacji programu.
Kto będzie decydował o pieniądzach?
Oferty składane w otwartych konkursach będą opiniowane przez komisje konkursowe powoływane przez Zarząd Powiatu Opolskiego. W komisjach przewidziano miejsca zarówno dla przedstawicieli samorządu, jak i osób wskazanych przez organizacje pozarządowe. Nie mogą to jednak być przedstawiciele organizacji uczestniczących w danym konkursie. W pracach komisji mogą także uczestniczyć eksperci posiadający specjalistyczną wiedzę dotyczącą ocenianych przedsięwzięć. Komisja pełni funkcję opiniodawczo-doradczą. Ostateczną decyzję o wyborze ofert i przyznaniu dotacji podejmuje Zarząd Powiatu.
Co powinny teraz zrobić stowarzyszenia i fundacje?
Przede wszystkim zapoznać się z programem i zastanowić, które z planowanych przedsięwzięć odpowiadają wskazanym priorytetom. Może to być turniej sportowy dla młodzieży, warsztaty dla seniorów, festiwal lokalnej kultury, przedsięwzięcie ekologiczne albo projekt pomagający osobom z niepełnosprawnościami.
Warto również rozważyć wspólne działania kilku organizacji. Program przewiduje bowiem partnerstwa i współpracę przy rozpoznawaniu potrzeb mieszkańców.
– Program współpracy na 2027 rok jest już przyjęty. Przewiduje wspólne przedsięwzięcia, konsultacje oraz promocję działań organizacji. Planujecie przyszłoroczne działania? Zajrzyjcie do programu i sprawdźcie, gdzie jest miejsce na współpracę – zachęca starosta Henryk Lakwa.
Ważne dla organizacji pozarządowych
Okres realizacji programu: 1 stycznia – 31 grudnia 2027 roku.
Planowana pula środków: 556 190 zł.
Kto może uczestniczyć: organizacje pozarządowe oraz inne podmioty prowadzące działalność pożytku publicznego, uprawnione do realizacji określonych zadań.
Jak uzyskać dofinansowanie: przede wszystkim poprzez udział w otwartych konkursach ofert. Możliwy jest również ustawowy tryb pozakonkursowy.
Gdzie szukać informacji: na stronie internetowej Powiatu Opolskiego oraz w Biuletynie Informacji Publicznej.
Uwaga: przyjęcie programu nie oznacza rozpoczęcia naboru wniosków. Poszczególne konkursy wymagają osobnych ogłoszeń, w których zostaną określone warunki, terminy i dostępne środki.
Najważniejsze będą efekty
Powiat zamierza oceniać realizację programu między innymi na podstawie liczby ogłoszonych konkursów, złożonych ofert, podpisanych umów, wysokości przekazanych dotacji i liczby mieszkańców korzystających z poszczególnych przedsięwzięć. Znaczenie będzie miało również zaangażowanie własnych środków finansowych i pracy społecznej przez organizacje.
Ostatecznie jednak najważniejsze nie będą liczby w urzędowych zestawieniach, lecz konkretne rezultaty: dzieci uczestniczące w zajęciach, seniorzy wychodzący z samotności, osoby z niepełnosprawnościami otrzymujące wsparcie czy lokalne inicjatywy, które bez współpracy z samorządem mogłyby w ogóle nie powstać. Bo sens takiego programu jest prosty. Powiat ma możliwości organizacyjne i środki publiczne, organizacje pozarządowe mają pomysły, doświadczenie i ludzi. Jeśli obie strony rzeczywiście połączą siły, skorzystają na tym przede wszystkim mieszkańcy.
Fot. Powiat Opolski
