Pół biliona złotych – to stawka, o którą toczy się gra w nadchodzącej perspektywie finansowej UE na lata 2028-2034. W Głuchołazach marszałkowie wszystkich polskich województw spotkali się z przedstawicielami rządu, by wypracować nowy model podziału środków. Kluczowe hasła to decentralizacja, walka z kryzysem demograficznym i wzmocnienie roli regionów w kreowaniu polityki wiejskiej.
Nowe otwarcie pod opolskim przewodnictwem
Województwo opolskie przejęło stery w Konwencie Marszałków Województw RP. Pierwszej sesji pod przewodnictwem marszałka Szymona Ogłazy towarzyszyło poczucie historycznego momentu – to właśnie teraz zapadają kluczowe decyzje dotyczące kształtu Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego (PPKR).
Spotkanie rozpoczęło się od akcentu podkreślającego ciągłość samorządowej współpracy. Marszałek województwa zachodniopomorskiego, Olgierd Geblewicz, odebrał list gratulacyjny od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z okazji 10-lecia pełnienia funkcji prezesa Związku Województw RP. Geblewicz zaznaczył, że obecna formuła rozmów z rządem jest wyjątkowo owocna:
„Dziś jest czas, kiedy po tej drugiej stronie mamy partnerów, którzy chcą z nami rozmawiać, o czym świadczy obecność ministrów na naszych obradach”.
Fundamenty rozwoju: Pół biliona złotych w rękach regionów
Marszałek Szymon Ogłaza, otwierając obrady, nie krył, że tematyka spotkania dotyczy spraw fundamentalnych.
„Wielu z nas zarządza ogromną pulą funduszy unijnych. Rozmawiamy o kwestiach, które nakreślą nam sposób rozwoju naszych województw i to, jak będziemy mogli reagować na wyzwania, z jakimi się zderzamy. Musimy mieć do tego odpowiednie instrumenty” – podkreślał gospodarz spotkania.
Minister Funduszy i Polityki Regionalnej, Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, przedstawiła ambitny plan zainwestowania około 500 miliardów złotych (pół biliona) z funduszy europejskich. Najważniejszą deklaracją była zapowiedź odejścia od centralnego sterowania środkami.
-
Decentralizacja: 44% kwoty PPKR będzie zarządzane bezpośrednio na poziomie urzędów marszałkowskich.
-
Strategiczne zmiany: Znikną programy typu FEnIKS czy Program dla Polski Wschodniej, ale regiony wymagające wsparcia otrzymają pomoc w ramach planowania strategicznego z ich bezpośrednim udziałem.
-
Nowe priorytety: Demografia, innowacyjność gospodarki, bezpieczeństwo (militarne i cywilne, np. przeciwpowodziowe) oraz wyrównywanie szans w dostępie do usług.
Minister zapowiedziała również powołanie specjalnego zespołu do prac nad „kopertami” dla 16 województw oraz stworzenie funduszu rządowego na wkłady własne dla uboższych samorządów.
Głosy z regionów: Spójność, transformacja i pomoc techniczna
W dyskusji marszałkowie zwracali uwagę na realne problemy operacyjne. Marszałek Szymon Ogłaza podniósł kwestię niewystarczającej pomocy technicznej na obsługę funduszy, na co otrzymał natychmiastową deklarację ministerstwa o zwiększeniu tych kwot w nowym rozporządzeniu.
Wojciech Saługa, marszałek województwa śląskiego, akcentował trudności związane z czasem i skomplikowanymi procedurami:
„Konieczne są zapisy dotyczące sprawiedliwej transformacji, bo musimy się transformować i ponosić koszty tej transformacji”.
Z kolei Adam Struzik, marszałek mazowiecki, apelował o obiektywizm:
„Musi być metoda obiektywnego podziału środków, żeby tej krótkiej kołdry nie przeciągać w sposób polityczny, stwórzmy tę metodę podziału razem”.
Rolnictwo i wieś: Walka o 16 odrębnych polityk
Druga część sesji poświęcona była obszarom wiejskim. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Stefan Krajewski, poinformował, że łączne środki na ten cel powinny wynieść co najmniej 50,158 mld euro.
Samorządowcy postulują jednak większą autonomię w tym zakresie. Marszałek Olgierd Geblewicz przedstawił stanowisko Związku Województw, postulujące stworzenie 16 odrębnych polityk rozwoju obszarów wiejskich:
„Obszary wiejskie w regionach różnią się nie tylko strukturą agrarną, ale także składem społecznym czy poziomem infrastruktury. To istotne z punktu widzenia efektywności wydatkowania tych funduszy”.
Minister Krajewski zadeklarował otwartość na dialog, podkreślając, że do połowy 2027 roku, kiedy rząd musi przyjąć PPKR, jest jeszcze czas na wypracowanie optymalnych rozwiązań.
Fot . UMWO
