„Pokażemy gościom z całej Polski przykładową wieś opolską, w której są sanktuarium, sanatorium, tor wyścigowy, pole golfowe i lotnisko” – żartował marszałek województwa opolskiego Szymon Ogłaza, zapraszając uczestników Konwentu Marszałków do Kamienia Śląskiego. Za tym lekkim akcentem kryły się jednak debaty o problemach, które w najbliższych latach będą decydować o jakości życia mieszkańców regionów: przyszłości służby zdrowia, ogromnych inwestycjach kolejowych, nowej perspektywie funduszy europejskich oraz roli samorządów w budowaniu bezpieczeństwa państwa.
Opole przez dwa dni było stolicą polskiego samorządu wojewódzkiego. Do stolicy regionu przyjechali marszałkowie z całego kraju, przedstawiciele rządu, instytucji centralnych oraz eksperci. Gospodarzem wydarzenia był marszałek województwa opolskiego Szymon Ogłaza, pełniący kończące się właśnie przewodnictwo w Konwencie Marszałków Województw RP.
Choć uczestnicy odwiedzili również Kamień Śląski i Mosznę, pokazując gościom najciekawsze miejsca Opolszczyzny, zasadnicza część spotkania poświęcona była sprawom o strategicznym znaczeniu dla regionów.
Zdrowie: system stoi przed koniecznością zmian
Jednym z najważniejszych tematów obrad była sytuacja ochrony zdrowia. Marszałkowie zapoznali się z analizami przygotowywanymi przez Ministerstwo Zdrowia, które mają stanowić podstawę nowej mapy potrzeb zdrowotnych. Dyskusja szybko zeszła jednak na problemy, z którymi samorządy mierzą się już dziś. Szczególną uwagę zwracano na trudną sytuację szpitali powiatowych oraz zmieniającą się strukturę demograficzną społeczeństwa.
Marszałek Szymon Ogłaza podkreślał, że sieć szpitali tworzona była dla zupełnie innych realiów demograficznych niż obecne.
– Struktura ludności zmienia się bardzo szybko, natomiast struktura systemu ochrony zdrowia pozostaje niemal niezmienna. W dłuższej perspektywie taki model nie będzie możliwy do utrzymania – wskazywał.
Jeszcze mocniej wybrzmiała późniejsza dyskusja dotycząca finansowania szpitali. Ogłaza zwracał uwagę, że ogromna część kosztów działalności placówek medycznych pochłaniana jest dziś przez wynagrodzenia personelu medycznego, co ogranicza możliwości finansowania sprzętu, leczenia czy bieżącego funkcjonowania szpitali. Marszałek opowiedział się również za stopniową konsolidacją części podmiotów leczniczych. Jego zdaniem rozproszenie zarządzania pomiędzy różne szczeble samorządu powoduje niepotrzebną konkurencję o kadry medyczne i utrudnia racjonalne planowanie usług zdrowotnych.
Według przedstawionej podczas obrad koncepcji szpitale powiatowe mogłyby koncentrować się na opiece długoterminowej, geriatrii i świadczeniach bliskich mieszkańcom, natomiast najbardziej zaawansowane procedury medyczne powinny być skupiane w wyspecjalizowanych szpitalach wojewódzkich.
Do tej dyskusji odniósł się również wiceminister funduszy i polityki regionalnej Jacek Karnowski. Przywołał doświadczenia Sopotu, gdzie po analizach zrezygnowano z utrzymywania niewielkiej porodówki, a zamiast niej utworzono szpital geriatryczny odpowiadający rzeczywistym potrzebom mieszkańców.
Fundusze europejskie nadal w rękach regionów
Bardzo ważnym punktem programu była rozmowa o przyszłej perspektywie finansowej Unii Europejskiej. Minister Jacek Karnowski nie ukrywał uznania dla samorządów wojewódzkich. Przypomniał, że środki zarządzane przez regiony należą do najlepiej wykorzystywanych funduszy europejskich w kraju. Jak podkreślił, poprzednia perspektywa została przez marszałków zrealizowana niemal w stu procentach, a obecna również przebiega bardzo sprawnie.
Najważniejsza informacja przekazana podczas Konwentu dotyczyła jednak przyszłości. Rząd podtrzymuje decyzję, aby aż 44 procent środków przeznaczonych na rozwój regionalny pozostawało w bezpośredniej dyspozycji samorządów wojewódzkich i samorządów lokalnych. Według ministra oznacza to około 33,5 miliarda euro, które będą mogły być rozdysponowywane najbliżej mieszkańców.
Karnowski podkreślał, że jest to rozwiązanie wyjątkowe w skali Europy i dowód dużego zaufania państwa do samorządów. To szczególnie istotna informacja dla regionów takich jak Opolszczyzna, które od lat skutecznie wykorzystują fundusze unijne do modernizacji transportu, ochrony zdrowia, edukacji czy infrastruktury społecznej.
Kolejowe inwestycje przyszłości
Sporo miejsca poświęcono również planowanym inwestycjom kolejowym. Marszałek Ogłaza mówił o prezentacji nowych korytarzy transportowych oraz projektach budowy całkowicie nowych odcinków sieci kolejowej. Choć szczegóły poszczególnych inwestycji mają być dopracowywane w kolejnych miesiącach, już dziś wiadomo, że transport kolejowy pozostanie jednym z priorytetów polityki rozwojowej państwa i regionów.
Nieprzypadkowo właśnie kolej była jednym z przykładów przywoływanych przez ministra Karnowskiego jako modelowego wykorzystania środków europejskich przez samorządy wojewódzkie.
Bezpieczeństwo i przemysł obronny
Drugiego dnia obrad ważnym wątkiem stały się kwestie bezpieczeństwa i obronności.
Marszałkowie rozmawiali z przedstawicielami Polskiej Grupy Zbrojeniowej oraz Banku Gospodarstwa Krajowego o możliwościach wykorzystania środków z europejskiego programu SAFE i innych instrumentów wspierających rozwój przemysłu obronnego. Dla województw oznacza to nie tylko udział w budowaniu odporności państwa, ale także szansę na nowe inwestycje, miejsca pracy i rozwój przedsiębiorstw współpracujących z sektorem obronnym.
Samorząd jako motor rozwoju
Podsumowaniem wielu dyskusji były słowa marszałka województwa zachodniopomorskiego Olgierda Geblewicza, przewodniczącego Związku Województw RP.
Dziękując Opolszczyźnie za organizację Konwentu, podkreślał, że sukces rozwojowy Polski w ostatnich dekadach jest w ogromnym stopniu zasługą samorządów. Zwracał uwagę, że decentralizacja funduszy europejskich pozwala rozwijać nie tylko największe metropolie, ale także mniejsze miasta i wsie. Jednocześnie przypominał, że przed regionami stoją kolejne wyzwania – od ochrony zdrowia, przez fundusze europejskie, aż po bezpieczeństwo i przygotowanie państwa na sytuacje kryzysowe.
– Samorząd jest dla tych, którzy nie lubią się nudzić – mówił z uśmiechem marszałek Geblewicz, podsumowując debatę.
Trudno o lepsze podsumowanie opolskiego Konwentu Marszałków. Bo choć goście rzeczywiście zobaczyli wieś z sanktuarium, sanatorium, lotniskiem, polem golfowym i torem wyścigowym, to najważniejsze były rozmowy o tym, jak mają wyglądać polskie regiony za dziesięć, dwadzieścia i trzydzieści lat.
Fot. Kapitan, UMWO
