Przez trzy dni nad Białą w Głuchołazach słychać było plusk płuczek, okrzyki zawodników i rozmowy o złocie. 9. Międzynarodowe Mistrzostwa Poszukiwaczy Złota „Biała 2026” były oczywiście sportową rywalizacją, ale przede wszystkim przypomniały, że to właśnie złoto dało początek historii miasta. Głuchołazy nie wybrały tej dyscypliny przypadkiem – wyrasta ona z ponad ośmiuset lat tradycji górniczych Gór Opawskich.
W niedzielę zakończyła się dziewiąta edycja Międzynarodowych Mistrzostw Poszukiwaczy Złota „Biała 2026”, organizowanych przez GoldenShark.pl oraz Polskich Poszukiwaczy Złota pod honorowym patronatem burmistrza Głuchołaz, dr. Pawła Szymkowicza. Przez trzy dni zawodnicy z Polski i zagranicy rywalizowali w widowiskowych konkurencjach – od klasycznego płukania złota, przez poszukiwanie kamieni szlachetnych, aż po konkurencję „płukania na byle czym”, która od lat należy do najbardziej efektownych punktów programu.
Jednak dla Głuchołaz mistrzostwa są czymś znacznie więcej niż tylko nietypową imprezą plenerową. To wydarzenie odwołuje się do historii regionu, która sięga pierwszej połowy XIII wieku. Właśnie wtedy rozpoczęto eksploatację złota w dolinie Białej Głuchołaskiej i okolicznych Górach Opawskich. To odkrycie złóż stało się jednym z najważniejszych impulsów rozwoju osadnictwa po obu stronach dzisiejszej granicy polsko-czeskiej. Nieprzypadkowo zawody odbywają się właśnie nad Białą. Górska rzeka przez stulecia wypłukiwała drobiny złota z żył kwarcowych znajdujących się w masywie Gór Opawskich. Poszukiwacze wykorzystywali ten naturalny proces, płucząc rzeczne osady. Z czasem powierzchniowe wydobycie ustąpiło miejsca kopalniom i sztolniom, których ślady do dziś można odnaleźć zarówno po polskiej stronie w okolicach Głuchołaz, jak i po czeskiej stronie w rejonie Zlatych Hor. Historycy podkreślają, że średniowieczne zagłębie złota należało do najważniejszych na Śląsku. W kolejnych stuleciach eksploatowano nie tylko złoto, ale również rudy żelaza i metale kolorowe. Szczególnie bogaty okazał się masyw Příčný Vrch po czeskiej stronie, gdzie przez wieki powstało około 120 kilometrów podziemnych wyrobisk.
Trudno znaleźć lepszego gospodarza mistrzostw niż burmistrz Głuchołaz dr Paweł Szymkowicz. Z wykształcenia historyk, od lat zajmuje się dziejami pogranicza i górnictwa złota. Jest autorem licznych publikacji poświęconych historii Głuchołaz oraz przewodnika „Głuchołasko-Zlatohorskie Zagłębie Złota”, który prowadzi turystów śladami dawnych kopalń i sztolni.
– Głuchołazy i okolice zawdzięczają swoją historię właśnie złotu. Dzisiejsze mistrzostwa są nie tylko widowiskową imprezą, ale także przypomnieniem o dziedzictwie, które przez stulecia kształtowało rozwój naszego miasta i całego pogranicza.
Paweł Szymkowicz, burmistrz Głuchołaz
Choć współcześnie nikt nie liczy już na znalezienie fortuny w korycie Białej, drobne płatki złota nadal można tam odnaleźć. Są one jednak przede wszystkim atrakcją dla pasjonatów i turystów. Znacznie większą wartość ma dziś historia, która przyciąga do Głuchołaz tysiące osób zainteresowanych dawnym górnictwem, zabytkowymi sztolniami i szlakami prowadzącymi śladami średniowiecznych górników.
Międzynarodowe Mistrzostwa Poszukiwaczy Złota doskonale wpisują się w ten trend. Łączą sportową rywalizację z edukacją historyczną i promocją regionu, pokazując, że Góry Opawskie mają do zaoferowania znacznie więcej niż piękne krajobrazy. To miejsce, w którym historia naprawdę została zapisana złotem.
Dlaczego właśnie Biała i Góry Opawskie?
Początki wydobycia złota na pograniczu polsko-czeskim sięgają pierwszej połowy XIII wieku. Kruszec pozyskiwano najpierw z osadów rzecznych Białej Głuchołaskiej, a następnie z podziemnych wyrobisk w Górach Opawskich.
To właśnie odkrycie złóż złota przyczyniło się do rozwoju średniowiecznych Głuchołaz oraz pobliskich Zlatych Hor. Po obu stronach granicy zachowały się sztolnie, hałdy i ślady dawnych kopalń, tworzące jedno z najciekawszych historycznych zagłębi górniczych w Sudetach.
Dzisiaj tradycję tę przypominają szlaki turystyczne, udostępnione sztolnie oraz coroczne Międzynarodowe Mistrzostwa Poszukiwaczy Złota organizowane nad Białą.
Fot. Miasto i Gmina Głuchołazy
