Blisko 3 mln zł będzie kosztowała budowa pięciu mieszkań wspomaganych w Racławicach Śląskich. Zamieszkają w nich osoby z niepełnosprawnościami i mające trudności z samodzielnym funkcjonowaniem. To nie jest pierwsze takie rozwiązanie w powiecie prudnickim, ale inwestycja pokazuje kierunek, w którym zmienia się pomoc społeczna w całym województwie opolskim: zamiast dużej instytucji – możliwie samodzielne życie we własnym, choć wspomaganym mieszkaniu.
Umowę na zaprojektowanie i budowę obiektu przy ul. Zwycięstwa 28 w Racławicach Śląskich podpisano w piątek, 21 sierpnia, w Starostwie Powiatowym w Prudniku. W imieniu powiatu podpisali ją starosta Radosław Roszkowski i wicestarosta Janusz Siano.
Wykonawcą będzie Przedsiębiorstwo Remontowo-Budowlane „Murex” Tomasza Rosowieckiego. Wartość umowy wynosi dokładnie 2 968 029,79 zł.
Nowy budynek powstanie w miejscu starych zabudowań gospodarczych. Zaplanowano w nim pięć mieszkań wspomaganych, część wspólną dla mieszkańców oraz pomieszczenie dla osoby zapewniającej im wsparcie i nadzór.
Budynek od początku projektowany jest z myślą o osobach z ograniczoną sprawnością ruchową. Dostępne mają być również jego otoczenie, chodniki i miejsca parkingowe. Powstanie ogród, a obiekt zostanie wyposażony w pompy ciepła i instalację fotowoltaiczną. Architektonicznie ma natomiast nawiązywać do tradycyjnej zabudowy Racławic Śląskich.
Wykonawca ma 15 miesięcy na zaprojektowanie i wybudowanie całości.
To nie są jednak mieszkania komunalne w zwykłym rozumieniu. Mieszkanie wspomagane jest elementem systemu pomocy społecznej. Człowiek mieszka możliwie samodzielnie, ale jednocześnie otrzymuje pomoc dostosowaną do swoich potrzeb – od pracy socjalnej po wsparcie w wykonywaniu codziennych czynności. Takie rozwiązanie przeznaczone jest przede wszystkim dla osób z niepełnosprawnościami, zaburzeniami psychicznymi, osób starszych i przewlekle chorych.
I właśnie to jest istotą tzw. deinstytucjonalizacji. Nie chodzi o likwidowanie pomocy, lecz o przenoszenie jej jak najbliżej normalnego życia. Człowiek, który nie musi przebywać w domu pomocy społecznej czy innej placówce całodobowej, powinien mieć możliwość życia w swoim środowisku, zachowania prywatności i możliwie dużej samodzielności.
Racławice Śląskie nie zaczynają jednak od zera. Powiat prudnicki ma już doświadczenia z taką formą pomocy.
Według danych Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w 2024 roku sam Powiat Prudnicki dysponował trzema miejscami w mieszkaniu przeznaczonym dla osób usamodzielniających się po opuszczeniu pieczy zastępczej. To rozwiązanie ma zresztą dłuższą historię – mieszkanie chronione treningowe dla trzech wychowanków pieczy zastępczej powiat prowadził już od czerwca 2019 roku.
Na terenie powiatu funkcjonowały też inne formy takiego mieszkalnictwa. W 2024 roku Gmina Biała wykazywała 17 miejsc: dwa dla osób z zaburzeniami psychicznymi lub zagrożonych przemocą domową, osiem dla osób starszych oraz siedem utworzonych pierwotnie dla migrantów wojennych. Gmina Prudnik wykazywała wówczas pięć miejsc przeznaczonych dla migrantów wojennych. Łącznie daje to 25 miejsc na terenie powiatu prudnickiego, prowadzonych przez różne szczeble samorządu.
Do tego doszło kolejne rozwiązanie. W sierpniu 2025 roku Rada Miejska w Prudniku formalnie utworzyła mieszkanie wspomagane przy ul. Armii Krajowej 6C/1. Lokal o powierzchni 25,45 m kw. przeznaczono dla jednej osoby, a prowadzi go Ośrodek Pomocy Społecznej w Prudniku.
Nowe mieszkania w Racławicach Śląskich będą więc kolejnym etapem, ale skierowanym do innej grupy mieszkańców. W dokumentach powiatu z 2025 roku dotyczących projektu „Deinstytucjonalizacja pomocy społecznej w powiecie prudnickim” zapisano, że nowy budynek w Racławicach Śląskich ma zapewnić mieszkania wspomagane dla sześciu osób z problemami psychicznymi. Obecna umowa mówi o pięciu lokalach, co oznacza, że liczba mieszkań nie musi być tożsama z liczbą przyszłych mieszkańców.
A jak Racławice wyglądają na tle całego województwa?
Opolskie nie zaczyna tej zmiany od dziś. Według „Oceny zasobów pomocy społecznej” ROPS w 2024 roku w mieszkaniach treningowych i wspomaganych w regionie znajdowało się łącznie 441 miejsc. Z tego 63 przeznaczone były dla młodych ludzi usamodzielniających się po opuszczeniu placówek, 96 dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz zagrożonych przemocą domową, 99 dla seniorów i innych osób mających trudności z samodzielnym funkcjonowaniem, a 183 miejsca utworzono dla migrantów wojennych – z możliwością późniejszego wykorzystania ich przez inne grupy potrzebujących.
Ten system jest obecnie dalej rozbudowywany. W najnowszym regionalnym planie deinstytucjonalizacji wskazano, że w ramach projektów ROPS mieszkalnictwo wspomagane rozwijane jest m.in. w Głubczycach, Krapkowicach, Paczkowie, Prudniku i Zawadzkiem. Uruchomiono tam osiem mieszkań wspomaganych dla 11 osób starszych lub z niepełnosprawnościami.
Skala planów jest jeszcze większa. W regionalnych przedsięwzięciach związanych z usługami społecznymi uczestniczą dziesiątki samorządów, w tym gminy Biała, Głogówek i Prudnik oraz sam Powiat Prudnicki. W całym województwie partnerami są także m.in. Opole oraz powiaty krapkowicki, nyski, oleski i opolski. Jednym z podstawowych celów jest właśnie rozwój mieszkań wspomaganych i ograniczanie sytuacji, w których jedynym rozwiązaniem dla człowieka tracącego samodzielność staje się placówka całodobowa.
Dlatego pięć mieszkań w Racławicach Śląskich to liczbowo niewielka inwestycja, ale społecznie znacznie ważniejsza, niż mogłoby się wydawać. Dla pięciu czy sześciu osób może oznaczać różnicę pomiędzy życiem w instytucji a własnym pokojem, własnymi drzwiami, sąsiadami i codziennością, o której nadal w dużej mierze decyduje się samemu.
Inwestycja realizowana jest w ramach projektu „Deinstytucjonalizacja pomocy społecznej w powiecie prudnickim”, współfinansowanego z programu Fundusze Europejskie dla Opolskiego 2021–2027. Wojewódzki rejestr mieszkań treningowych i wspomaganych jest prowadzony przez wojewodę opolskiego; jego najnowsza opublikowana wersja pochodzi z 15 czerwca 2026 roku.
Fot. Powiat Prudnicki
